Trần Lựu quê ở xã Xuân Thiên, huyện Thọ Xuân. Tương truyền, đến thời nhà Nguyễn niên hiệu Tự Đức hậu duệ đời thứ 16 của ông tên là Trần Bỉnh, lúc ấy làm quan Tri phủ huyện Thọ Xuân đã có công tìm lại quê gốc (tức là quê hương của bố Trần Lựu) tại làng Lỗ Tử nên đã cho di dời mộ của Trần Lựu cùng với những người anh em, con cháu khác từ Đàm Thi về Lỗ Tử để thờ phụng.

Tại đây con cháu đã xây dựng đền thờ để thờ tự và trông coi phần mộ của Trần Lựu. Di tích được xây dựng để thờ Trần Lựu là chính, còn những nhân vật khác của dòng họ chỉ là thờ vọng. Tại  đền thờ chỉ có bài vị của Trần Lựu, mà không có bài vị của những người khác. Những nhân vật khác được thờ chính tại các trưởng chi của dòng họ. Vì vậy, di tích có tên là đền thờ và mộ Trần Lựu.

Đền thờ và mộ Trần Lựu thuộc loại di tích lịch sử .  Tuy nhiên hàng năm, tại đền thờ Trần Lựu vẫn diễn ra những sinh hoạt văn hóa và tín ngưỡng. Tháng Giêng hàng năm có lễ ngày mồng 1 và mồng 3 tết; rằm tháng Giêng làm lễ khai sắc, cả dòng họ mang sắc ra phơi và đọc sắc. Ngày 20 tháng 2 Âm lịch giỗ bố Trần Lựu, cụ tên là Trần Huy Liệu, từng làm quan triều Trần, phong tước Thượng Đình Hầu; ngày 17 tháng 5 Âm lịch giỗ Trần Lựu; lễ rằm tháng Tám; ngày 19 tháng 9 Âm lịch giỗ con Trần Lựu, tức Cố Lê Kim tử Vinh lộc Đại phu, Lễ bộ Thượng thư Đôn Cung bá Trần Ngộ. Ngày 18 tháng Chạp Âm lịch giỗ bà Tổ cô Trần Lệnh Thị, tên hiệu là Từ Lĩnh. Lễ vật trong các ngày giỗ chạp tại đền thờ thường dùng hương, hoa, trầu rượu, oản... không bao giờ dùng lễ mặn.

Cho đến nay không có nguồn tài liệu nào cho biết chính xác về niên đại tại đền thờ Trần Lựu. Theo tài liệu truyền ngôn thì trước đây đền thờ Trần Lựu không phải ở vị trí hiện nay mà nằm ở ngoại đê sông Mã với kiến trúc 5 gian bằng gỗ. Qua năm tháng bồi đắp, ngôi đền cũ này đã bị sạt lở xuống dòng sông. Năm 1864 niên hiệu Tự Đức, dòng họ Trần đã di chuyển hệ khung gỗ còn lại vào trong đê và dựng lại với kiến trúc 3 gian. Đó chính là ngôi đền hiện nay. Từ đó đến nay ngôi đền đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Trên thượng lương vẫn còn lưu lại dòng chữ có nội dung như sau:  “Hoàng Nguyễn Bảo Đại thập nhất niên nhị nguyệt sơ tứ nhật Ngọ khắc tôn tạo Thượng lương đồng tộc đại cát vượng  ”  (Toàn thể dòng họ dựng thượng lương tôn tạo ngôi đền vào giờ Ngọ, ngày 4 tháng 2 niên hiệu Bảo Đại thứ 11 (1935).  Đến năm 2000 con cháu dòng họ làm mái bằng phía trước đền chính để làm chỗ sinh hoạt trong họ mỗi khi có công việc.

 Khu lăng mộ Trần Lựu nằm dưới chân núi Phúc Nhân (núi Tử) làng Chí Cường, có diện tích 693m ² . Trong khu mộ có một miếu thờ để làm nơi trông coi khu mộ, đồng thời đặt bát hương của những ngôi mộ. Khu mộ này được xây dựng dưới chân núi Mao, hay còn gọi là núi Tử, ngoài ra còn có tên khác là núi Phúc Nhân. Miếu thờ có kiến trúc 3 gian, bốn vì bằng gỗ, dài 5,7m, rộng 3,2m, cao 3,85m. Hệ vì trong miếu thờ có kết cấu theo kiểu kèo suốt. Hoành tải, rui, mè được làm bằng luồng. Mái lợp ngói máy. Mộ Trần Lựu nằm ở phía trước miếu, có kích thước vuông 3,6m x 3,6m.

Hiện nay, hậu duệ dòng họ Trần, làng Lỗ Tử, xã Thiệu Quang, tỉnh Thanh Hóa vẫn đang trông coi khu mộ của Trần Lựu tại chân núi Mao và cho rằng mộ của Trần Lựu đã được ông Trần Bỉnh, hậu duệ đời thứ 16 của Trần Lựu, lúc đó làm Tri phủ huyện Thọ Xuân di dời từ Đàm Thi về Lỗ Tử. Còn lý do tấm bia mộ của Trần Lựu hiện đang còn ở Đàm Thi là do tấm bia đó xưa kia bị thất lạc, đến khi dời mộ không tìm thấy bia. Sau này, người dân Đàm Thi trong quá trình sản xuất đã phát hiện ra tấm bia và đưa về lưu giữ tại chùa Đầm, Đàm Thi. Năm 2001 dòng họ Trần, Lỗ Tử đã hai lần lên Xuân Thiên, Thọ Xuân để làm thủ tục xin tấm bia về nhưng không được chính quyền xã Xuân Thiên chấp thuận (biên bản làm việc ngày 07/3/2001 và ngày 22/3/2001 hiện đang được ông Trần Quang Nhịp lưu giữ). Cho đến tận bây giờ, tấm bia vẫn đang còn trên chùa Đầm, xã Xuân Thiên, huyện Thọ Xuân. Còn ngôi mộ Trần Lựu ở chân núi Mao, làng Lỗ Tử vẫn được con cháu dòng họ hương khói. Các thông tin về ngôi mộ Trần Lựu, theo các cụ cao niên cho biết “Ông cha truyền lại đó là mộ của Trần Lựu thì con cháu thờ cúng”.

Như vậy, qua những nguồn tư liệu thành văn cũng như truyền miệng thì đến nay cũng chưa khẳng định chắc chắn mộ của Trần Lựu đang ở Xuân Thiên hay đã được di dời về Lỗ Tử. Nhưng có một thực tế là từ xưa đến nay, con cháu dòng họ Trần ở làng Lỗ Tử vẫn thực hành nghi lễ thờ tự tại đền thờ và mộ của ông ở địa bàn xã Thiệu Quang hiện nay.

Trần Lựu là một trong những Khai quốc Công thần nhà Lê, là một dũng tướng tài ba, có công to lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược ở thế kỷ XV. Do đó, việc thờ cúng Trần Lựu không chỉ có ý nghĩa riêng của dòng họ, con cháu mà còn là nghĩa vụ, trách nhiệm của toàn dân, mang ý nghĩa giáo dục truyền thống lớn lao.

Đền thờ với sự hiện tồn của các di vật còn lưu giữ được như hệ thống ngai thờ, câu đối, sắc phong, gia phả, bia đá và một số di vật có giá trị nghệ thuật là những minh chứng cho việc bảo vệ, trân trọng gìn giữ những nét đẹp cổ truyền của cháu con dòng họ và người dân nơi đây. Đồng thời những giá trị đó giúp các nhà khoa học có thêm tư liệu nghiên cứu về một nền kiến trúc, mỹ thuật và phong tục truyền thống ở vùng đất Lỗ Tử.

 Đền thờ và lăng mộ Trần Lựu có vị trí đặc biệt quan trọng trong tín ngưỡng thờ tổ tiên và truyền thống “Uống nước nhớ nguồn của con cháu dòng họ Trần nói riêng và người dân vùng Thiệu Quang nói chung đó là sợi dây tâm hồn cố kết sự đoàn kết của toàn thể các thành viên trong dòng họ Trần với các dòng họ khác trong địa phương này.

Tại đền thờ, hàng năm vào các ngày giỗ quan trọng, dòng họ tổ chức tế lễ, thực hiện các nghi thức quan trọng của việc thờ tự. Đồng thời, dòng họ Trần cũng có những quy định riêng của mình trong việc tổ chức tế lễ. Thông qua các hoạt động tín ngưỡng lành mạnh đó chúng ta thêm hiểu về truyền thống và đạo lý tốt của con người nơi đây. Bên cạnh đó, hoạt động văn hoá tích cực khác đã góp phần không nhỏ trong việc giáo dục truyền thống lịch sử - văn hóa cho các thế hệ trẻ. Đây là một trong những vấn đề cốt lõi trong việc giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống văn hóa dân tộc.

Với các giá trị lịch sử và văn hóa đền thờ và mộ Trần Lựu đã được xếp hạng di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh tại Quyết định số 169/VHQĐ, ngày 13 tháng 6 năm 1994.

(Trích yếu: Lý lịch di tích Đền – Lăng mộ Trần Lưu, xã Thiệu Quang, huyện Thiệu Hóa năm 2017)